Stedelijk referendum in Rotterdam: handtekeningdrempels en de rol van de gemeenteraad
Rotterdammers van 16 jaar en ouder kunnen een stedelijk referendum aanvragen. Daarvoor verzamel je eerst minimaal 1.000 handtekeningen van stadsgenoten van 16 jaar en ouder. Mag je daarna verder, dan volgt een tweede aanvraag waarvoor in totaal 10.000 handtekeningen nodig zijn. Het bereiken van dat aantal betekent nog niet automatisch dat er een referendum komt: daarover beslist de gemeenteraad.
Een referendum gaat over een onderwerp waarover de raad nog moet besluiten. De uitkomst is een advies. Ook na de stemming beslist de gemeenteraad zelf wat hij daarmee doet.
Welke onderwerpen komen in aanmerking?
Het moment van aanvragen is belangrijk: het onderwerp moet nog voor besluitvorming bij de gemeenteraad liggen. Een stedelijk referendum is dus geen procedure om achteraf een al genomen raadsbesluit aan een stemming te onderwerpen.
Op de gemeentepagina over het aanvragen van een stedelijk referendum noemt Rotterdam verschillende beperkingen. Een referendum mag niet gaan over de organisatie van de gemeente, over iets waar de gemeenteraad niet over gaat of over een onderwerp waarover de raad snel moet besluiten. Deze voorbeelden zijn geen volledige opsomming van alle uitsluitingsgronden.
Gaat jouw onderwerp over een wijk, buurt of straat? Dan verwijst de gemeente naar de digitale meningspeiling. Dat is een andere vorm van inwonersraadpleging. Die verwijzing betekent niet dat een digitale meningspeiling uitsluitend voor zulke lokale onderwerpen bestaat.
De eerste aanvraag: minimaal 1.000 handtekeningen
De eerste stap is het verzamelen van minimaal 1.000 handtekeningen. Zowel de aanvrager als de Rotterdammers die de aanvraag ondersteunen, moeten volgens de gemeentelijke uitleg 16 jaar of ouder zijn. Met die steun begint de aanvraagprocedure; de stemming zelf is daarmee nog niet geregeld.
De gemeente controleert vervolgens of de aanvraag aan de regels voldoet. Als aanpassingen nodig zijn, pas je de aanvraag aan en stuur je daarna een definitieve versie. Vervolgens beoordeelt de gemeenteraad de aanvraag en beslist hij of je verder mag naar de volgende fase.
De tweede aanvraag: nog 9.000 handtekeningen
Geeft de raad toestemming om door te gaan, dan verzamel je nog 9.000 handtekeningen. Daarmee komt het totaal op 10.000. Het gaat dus niet om 10.000 nieuwe handtekeningen boven op de eerste 1.000.
Ook deze tweede aanvraag leidt niet vanzelf tot een referendum. De gemeenteraad neemt daarover een definitief besluit. Besluit de raad dat het referendum er komt, dan organiseert de gemeente de stemming. Volgens de gemeentepagina gebeurt dat binnen 26 weken na dat besluit en krijgt de aanvrager hierover bericht per e-mail.
Reactietijd is geen indieningstermijn
De gemeente noemt een reactie van de griffie binnen twee tot drie werkdagen en een e-mail binnen zes weken over het definitief worden van de aanvraag. Dat zijn reactietijden in de gemeentelijke uitleg, geen termijnen waarbinnen jij een verzoek moet indienen.
De beschikbare informatie geeft geen volledig beeld van de formele indieningstermijnen, verplichte indieningskanalen en eisen aan geldige handtekeningen. Alleen het juiste aantal ondersteuners verzamelen is daardoor onvoldoende om vast te stellen dat een verzoek ook tijdig en geldig is ingediend.
Illustratieve foto. Foto: Mlefter, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons